Włącz bezpieczeństwo przy obróbce drewna

W latach 2010-2014 w zakładach produkujących wyroby tartaczne i z drewna 508 osób zostało poszkodowanych w wypadkach przy pracy, w tym 51 poniosło śmierć, a 257 odniosło ciężkie obrażenia ciała. Te dane z kontroli PIP w związku z badaniem okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy były jednym z argumentów za uruchomieniem projektu „Ograniczenie zagrożeń zawodowych w zakładach produkujących wyroby tartaczne i wyroby z drewna”, który inspekcja pracy realizuje w latach 2016-2018.

Kampania „Włącz bezpieczeństwo przy obróbce drewna” obejmuje zarówno działania medialne, jak i program prewencyjno-kontrolny. Ma na celu doprowadzenie do zmniejszenia zagrożeń w tartakach i zakładach stolarskich, wpłynięcie na przestrzeganie przepisów prawa pracy, w szczególności bezpieczeństwa i higieny pracy, a także umożliwienie pracodawcom dostosowania zakładów do obowiązującego prawa poprzez udział w programie prewencyjnym, opartym, jak wiele innych programów PIP, na samokontroli. Oficjalna inauguracja kampanii miała miejsce 13 września 2016 r. podczas Międzynarodowych Targów Maszyn i Narzędzi dla Przemysłu Drzewnego i Meblarskiego DREMA w Poznaniu.

Dlaczego stolarnie i tartaki?

W przedsiębiorstwach zajmujących się produkcją wyrobów tartacznych i wyrobów z drewna, które są adresatami kampanii, występują poważne i liczne zagrożenia zawodowe, w tym: hałas, wibracje, pyły, zagrożenia mechaniczne, czynniki chemiczne, pożary, wybuchy, ręczne przenoszenie ciężarów, praca w wymuszonej pozycji ciała. Kontakt z drewnem lub pyłem drzewnym wiąże się ponadto z negatywnym oddziaływaniem na skórę i układ oddechowy człowieka (podrażnienia, zapalenie skóry, alergia, astma itd.).

W bazie danych PIP i ZUS, zidentyfikowano ok. 12,8 tys. podmiotów, których działalność obejmuje produkcję wyrobów tartacznych i wyrobów z drewna; ponad połowa z nich zatrudnia co najmniej dwie osoby. W latach 2010-2015 Państwowa Inspekcja Pracy przeprowadziła w tej grupie zakładów 7630 kontroli. Wydano łącznie ponad 15,7 tys. decyzji nakazowych opatrzonych rygorem natychmiastowej wykonalności ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego. W związku z naruszeniami przepisów bhp, które powodowały bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia pracowników, wydano ponad 1,3 tys. decyzji wstrzymania prac lub działalności. Poza decyzjami dotyczącymi pracowników wydano również ponad 4 tys. decyzji wstrzymania eksploatacji maszyn i urządzeń w sytuacjach bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia pracowników. W trakcie kontroli stwierdzono 10 tys. wykroczeń, w wyniku czego 2,3 tys. osób zostało ukaranych mandatami. W przypadkach najpoważniejszych uchybień skierowano do prokuratury 67 zawiadomień o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przeciwko prawom pracownika.

Obrazu sytuacji dopełniają wyniki kontroli przeprowadzonych w przedsiębiorstwach w zakresie badania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy w latach 2010-2014. Z zebranych danych z całej Polski wynika, że w wypadkach przy pracy zostało w tym okresie poszkodowanych łącznie 508 osób, w tym 51 osób poniosło śmierć, a 257 odniosło ciężkie obrażenia ciała. W ogólnej strukturze przyczyn tych wypadków dominują przyczyny ludzkie (głównie nieprawidłowe zachowanie się pracowników – 44%), przyczyny organizacyjne (wynikające głównie z niewłaściwej organizacji pracy – 39%) i przyczyny techniczne (związane z brakiem lub zastosowaniem niewłaściwych urządzeń zabezpieczających – 17%). Jest więc wiele do zrobienia.

Prowadzone działania

Kampania „Włącz bezpieczeństwo przy obróbce drewna” skierowana jest do całej branży, do wszystkich podmiotów, których działalność obejmuje produkcję wyrobów tartacznych i wyrobów z drewna. Informacja o kampanii dociera do nich dzięki rozpoczętym już we wrześniu 2016 r. działaniom medialnym w Internecie (na potrzeby kampanii uruchomiono domenę: www.bhpnatak.pl), w prasie specjalistycznej i radiu (emisja spotów). Przekaz obejmuje informację o planowanych w takich przedsiębiorstwach „masowych” kontrolach i o możliwości udziału w programie prewencyjnym, który umożliwia pracodawcy skorzystanie z bezpłatnej pomocy ekspertów PIP i w konsekwencji łatwiejsze dostosowanie zakładu do obowiązującego prawa i zapewnienie własnej firmie standardu funkcjonowania w zgodzie z obowiązującymi przepisami.

Przystąpienie do programu poprzedzają szkolenia specjalistyczne, prowadzone przez okręgowe inspektoraty pracy od września 2016 r. Szkolenia obejmują przedstawienie założeń programu i zasad bezpiecznej pracy przy obróbce drewna. Omawiany jest także sposób korzystania z – umożliwiającej przeprowadzenie w zakładzie samokontroli warunków pracy – „Listy kontrolnej z komentarzem”.

Uczestnicy szkoleń uzyskują także informację, w jakim czasie powinni dostosować zakład do obowiązujących przepisów i kiedy dojdzie do kontroli sprawdzającej. Na szkoleniach Państwowa Inspekcja Pracy przekazuje pracodawcom bezpłatne specjalistyczne wydawnictwa. Dostępne są następujące publikacje:

  • „Tartak i stolarnia. Lista kontrolna z komentarzem” (materiał pomocniczy dla pracodawców);
  • „Maszyny do obróbki drewna” (poradnik z listą kontrolną);
  • „Bezpieczna praca w tartaku” (poradnik dla pracownika);
  • „Bezpieczna praca w stolarni” (poradnik dla pracownika);
  • „Urządzenia poddozorowe w tartaku i stolarni” (poradnik dla pracodawców);
  • „Żurawie leśne. Urządzenia poddozorowe” (ulotka).